Khi cuộc hôn nhân không thể cứu vãn, câu hỏi đầu tiên mà hầu hết các cặp vợ chồng đều đặt ra là: “Nên làm đơn ly hôn thuận tình hay đơn phương?”.
Theo Điều 51 và 55 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, pháp luật phân định ranh giới dựa trên hai trụ cột: (1) Sự tự nguyện ly hôn và (2) Khả năng thống nhất các vấn đề phát sinh.
Hướng dẫn của Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP có hiệu lực từ ngày 01/07/2024 như sau: “Điều 3. Thuận tình ly hôn quy định tại Điều 55 của Luật Hôn nhân và gia đình
1. “Vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn” quy định tại Điều 55 của Luật Hôn nhân và gia đình là trường hợp vợ chồng cùng ký vào đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sản khi ly hôn hoặc một bên có đơn khởi kiện ly hôn, còn bên kia đồng ý ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sản khi ly hôn.
2. Thỏa thuận của vợ chồng về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con phải không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
3. Thỏa thuận của vợ chồng về việc chia tài sản bao gồm cả trường hợp vợ chồng không yêu cầu Tòa án giải quyết việc chia tài sản.
4. “Việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con” quy định tại Điều 55 của Luật Hôn nhân và gia đình là việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.”
Ly hôn thuận tình
Ly hôn thuận tình xảy ra khi hội đủ 3 điều kiện sau:
-
Cả hai vợ chồng thực sự tự nguyện ly hôn – không bị ép buộc, lừa dối, đe dọa.
-
Đã thống nhất được toàn bộ việc nuôi con (ai trực tiếp nuôi, cấp dưỡng bao nhiêu, quyền thăm nom thế nào).
-
Đã thống nhất được việc chia tài sản chung và xử lý nợ chung (kể cả không có tài sản thì cũng phải ghi rõ).
Nếu thiếu bất kỳ điều kiện nào – ví dụ cả hai đều muốn ly nhưng không thể thống nhất con 2 tuổi ở với ai – thì không phải thuận tình theo đúng nghĩa pháp lý.
Minh họa thực tế từ Luật A:
Anh H. và chị T. đều muốn ly hôn. Họ đồng ý chia đôi căn nhà. Nhưng khi nói đến con trai 5 tuổi, anh H. nhất quyết đòi nuôi, chị T. cũng không nhượng. Họ nghĩ rằng mình đang làm thuận tình. Sau khi được Luật A tư vấn, họ nhận ra rằng với tranh chấp này, Tòa án sẽ không công nhận thuận tình mà buộc chuyển sang thủ tục đơn phương. Cuối cùng, nhờ Luật A đứng ra hòa giải, hai bên thống nhất cho con ở với mẹ và anh H. có quyền thăm nom không hạn chế – khi đó mới chính thức là thuận tình.
Đơn phương ly hôn
Ly hôn đơn phương (hay còn gọi là ly hôn theo yêu cầu của một bên) được hiểu đơn giản là: một người muốn ly, người kia không muốn hoặc không thể thống nhất các điều kiện.
Các trường hợp phổ biến dẫn đến đơn phương:
-
Vợ/chồng không đồng ý ký vào đơn ly hôn (cho dù tình cảm đã thực sự tan vỡ).
-
Có đồng ý ly hôn nhưng tranh chấp quyết liệt về con cái (ví dụ: ai cũng muốn nuôi cả hai con).
-
Có đồng ý ly hôn nhưng không thể thỏa thuận về tài sản (nhà đất, xe cộ, cổ phần công ty…).
-
Một bên mất tích, bị tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự hoặc đang chấp hành án phạt tù.
Pháp luật không cấm ly hôn đơn phương. Chỉ cần bạn chứng minh được “tình trạng hôn nhân trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được” (Điều 56 Luật Hôn nhân gia đình), Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn. Tuy nhiên, quá trình này sẽ lâu hơn, phức tạp hơn và tốn kém hơn nhiều.
Với ly hôn thuận tình, thủ tục sẽ được đẩy nhanh do hai vợ chồng đã tự thống nhất các vấn đề trong thời kỳ hôn nhân, tòa án sẽ không can thiệp giải quyết. Thủ tục cũng được rút gọn rất nhiều
Với ly hôn đơn phương, hành trình kéo dài hơn rất nhiều:
-
Bước 1: Nộp đơn khởi kiện xin ly hôn đơn phương tại Tòa án.
-
Bước 2: Tòa án thụ lý, hòa giải (tối thiểu 2 lần, có thể hơn).
-
Bước 3: Nếu hòa giải không thành, Tòa án đưa ra xét xử sơ thẩm.
-
Bước 4: Nếu một bên kháng cáo, lại có thêm phiên phúc thẩm.
-
Thời gian thực tế từ khi nộp đơn đến khi có bản án ly hôn chính thức thường dao động từ 3 đến 9 tháng, thậm chí hơn 1 năm nếu bị đơn trốn tránh, thay đổi chỗ ở liên tục hoặc tài sản tranh chấp phức tạp.
Chi phí ly hôn
Rất nhiều người lầm tưởng rằng đơn phương cũng chỉ mất vài trăm nghìn đồng. Sự thật hoàn toàn khác:
-
Thuận tình (không tranh chấp tài sản): Án phí sơ thẩm là 300.000 đồng. Nếu có thỏa thuận tài sản dưới 6 triệu, án phí chỉ 300.000 đồng. Còn nếu tài sản lớn, án phí tính theo giá ngạch nhưng vì hai bên thỏa thuận được nên cũng sẽ thấp hơn so với đơn phương.
-
Đơn phương: Án phí tính trên giá trị tài sản tranh chấp. Ví dụ: tranh chấp căn nhà 2 tỷ đồng, án phí có thể lên tới 72 – 80 triệu đồng (chưa kể chi phí định giá tài sản, chi phí ủy quyền, chi phí luật sư). Chưa kể nếu thua kiện, bạn còn phải chịu thêm một phần án phí phúc thẩm nếu bên kia kháng cáo.
Con cái – “Trái tim” của mọi cuộc ly hôn
Đây là điểm khác biệt lớn nhất, nơi mà nhiều bậc cha mẹ sẵn sàng “chiến tranh lạnh” kéo dài.
Trong ly hôn thuận tình:
-
Bạn và chồng/vợ tự quyết định: con ở với ai, cấp dưỡng thế nào, thăm nom ra sao.
-
Tòa án tôn trọng thỏa thuận của các bên, miễn là thỏa thuận đó không trái đạo đức xã hội và bảo đảm quyền lợi tốt nhất cho con (ví dụ: không thỏa thuận không cho con gặp bố/mẹ; không thỏa thuận cấp dưỡng quá thấp một cách vô lý).
-
Sau khi ly hôn, nếu một bên vi phạm thỏa thuận (không trả cấp dưỡng, không cho thăm nom), bên kia có quyền yêu cầu Tòa án cưỡng chế thi hành.
Trong ly hôn đơn phương:
-
Tòa án sẽ can thiệp trực tiếp. Nguyên tắc xương máu: con dưới 36 tháng tuổi giao cho mẹ trực tiếp nuôi (trừ khi mẹ không đủ khả năng chăm sóc, nghiện hút, bạo lực…).
-
Con từ đủ 7 tuổi trở lên, Tòa án sẽ hỏi ý kiến nguyện vọng của con.
-
Về cấp dưỡng, Tòa sẽ ấn định mức cụ thể dựa trên thu nhập thực tế của người không trực tiếp nuôi (thường từ 20% – 30% thu nhập hàng tháng, nhưng không thấp hơn mức tối thiểu vùng).
-
Rủi ro lớn nhất: nếu bạn là người muốn ly nhưng không trực tiếp nuôi con, bạn có thể mất quyền kiểm soát việc con được chăm sóc thế nào. Nếu bên kia “có ý đồ xấu”, họ có thể cố tình làm cho bạn khó thăm nom.
Tài sản chung
Thuận tình: Hai bên sẽ tự chia. Có thể chia 50-50, cũng có thể 70-30, miễn là tự nguyện. Tài sản riêng của ai người đó giữ. Tất cả thủ tục hai vợ chồng có thể tự thỏa thuận và không cần nhờ tòa án giải quyết
Đơn phương: Tòa án chia theo nguyên tắc “công sức đóng góp”. Ai góp nhiều (tiền, sức lao động, công sức nuôi dạy con, phụng dưỡng bố mẹ chồng…) thì được hưởng nhiều. Nhưng thực tế, rất khó chứng minh công sức nếu không có giấy tờ. Tòa án sẽ yêu cầu bạn cung cấp chứng cứ (hóa đơn, chứng từ, lời khai nhân chứng…). Trường hợp tài sản đứng tên cả hai, mỗi bên góp bao nhiêu tiền sẽ phải chứng minh bằng tài liệu ngân hàng, giấy tay… Rủi ro thường gặp ở vấn đề này đó là một bên tự ý chuyển nhượng tài sản, rút hết tiền tiết kiệm trước khi ly hôn. Khi đó, bạn phải yêu cầu Tòa áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời (kê biên, phong tỏa tài khoản) sẽ rất phức tạp và cần luật sư hỗ trợ kịp thời.
=> Như vậy, nên lựa chọn phương án ly hôn thuận tình khi:
-
Cả hai vẫn còn tối thiểu khả năng giao tiếp, dù không còn tình cảm.
-
Không có tranh chấp lớn về con cái (cả hai đều thống nhất người nuôi).
-
Tài sản chung ít, dễ chia, hoặc đã có phương án phân chia rõ ràng.
-
Bạn muốn ly hôn nhanh (dưới 2 tháng) để ổn định cuộc sống mới.
-
Bạn muốn tiết kiệm tối đa chi phí.
Tuy nhiên, sẽ nên ly hôn đơn phương khi:
-
Một bên cố tình trốn tránh, không chịu gặp mặt, không ký vào bất kỳ giấy tờ nào.
-
Một bên đang ở nước ngoài hoặc đang chấp hành án tù, không thể liên lạc để thỏa thuận.
-
Có bạo lực gia đình, cưỡng ép tình dục – bạn cần sự bảo vệ khẩn cấp của pháp luật.
-
Hai bên mâu thuẫn quá gay gắt, không thể ngồi cùng phòng để nói chuyện (nguy cơ bạo lực cao).
-
Tranh chấp con cái, tài sản quá phức tạp, không thể có tiếng nói chung.
Vai trò của luật sư – Công ty Luật đại diện
Rất nhiều người nghĩ: “Ly hôn thuận tình đơn giản, tôi có thể tự làm”. Hoặc: “Đơn phương chỉ cần nộp đơn là xong”. Thực tế, chúng tôi tại Luật A chứng kiến vô số trường hợp “tự làm” xong hối hận.
4.1. Với ly hôn thuận tình – cạm bẫy từ bản thỏa thuận
-
Bạn quên ghi rõ nghĩa vụ cấp dưỡng. Vài năm sau, con ốm đau cần tiền, bạn không thể yêu cầu bên kia gánh thêm vì thỏa thuận cũ không đề cập.
-
Bạn không ghi rõ quyền thăm nom. Bên kia sau đó cố tình không cho gặp con, bạn phải kiện thêm một vụ nữa.
-
Bạn không kê khai chi tiết tài sản. Sau khi ly hôn, phát hiện chồng/vợ giấu một mảnh đất, lúc đó muốn kiện đòi chia lại vô cùng khó khăn, lại phải làm đơn kiện riêng về tài sản.
4.2. Với ly hôn đơn phương – khó khăn gấp bội
-
Bạn không biết cách viết đơn khởi kiện sao cho đúng yêu cầu của Tòa, dễ bị trả lại đơn.
-
Bạn không biết cách thu thập chứng cứ để chứng minh “tình trạng trầm trọng”. Nếu chỉ nói suông, Tòa có thể hòa giải mãi không xử.
-
Bạn không biết quyền lợi của mình về tài sản. Ví dụ: nhà do bố mẹ bạn cho riêng trước khi cưới, nhưng khi ly hôn, nếu không chứng minh được đó là tài sản riêng, có thể bị Tòa chia đôi.
-
Bạn mất quá nhiều thời gian, tiền bạc vì không biết cách đẩy nhanh tiến độ.
Công ty Luật TNHH Việt Anh 24Hcam kết: Dù bạn chọn hình thức nào, chúng tôi sẽ đứng ra:
- Tư vấn chiến lược: nên thuận tình hay đơn phương? Có nên thương lượng thêm hay không?
-
Soạn thảo hồ sơ chặt chẽ, không bỏ sót chi tiết.
-
Đại diện tham gia tố tụng (nếu cần), giảm tối đa số lần bạn phải ra Tòa.
Phân biệt ly hôn thuận tình và ly hôn đơn phương không chỉ là bài tập lý thuyết, mà là bước quyết định đến toàn bộ hành trình “giải thoát” của bạn. Một lựa chọn đúng đắn sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian, tiền bạc, công sức và đặc biệt là giảm thiểu tổn thương cho con trẻ.
Bạn sẽ nhận được gì khi chọn Công ty Luật TNHH Việt Anh 24H?
-
✅ Tư vấn chi tiết, cá nhân hóa cho từng trường hợp.
-
✅ Bản soạn thảo hồ sơ, thỏa thuận ly hôn chặt chẽ, không sơ hở.
-
✅ Đồng hành xuyên suốt vụ đơn phương từ khi nộp đơn đến khi nhận quyết định của tòa án.
-
✅ Bảo mật tuyệt đối thông tin cá nhân.
Liên hệ ngay – Công ty Luật TNHH Việt Anh 24H
Hotline: 0243.993.3986
Email: luatsu@luatvietanh.com
Website: https://luatvietanh.com/
Địa chỉ: TT03A-5 (VA03A-5), Hoàng Thành City, KĐT Mỗ Lao, phường Đại Mỗ, TP. Hà Nội
