Hệ thống giáo dục mầm non Việt Nam hiện nay bao gồm nhiều loại hình cơ sở giáo dục khác nhau, trong đó trường mầm non tư thục và nhóm trẻ mầm non tư thục là hai mô hình phổ biến trong khu vực tư nhân. Mặc dù cùng thuộc loại hình tư thục và đều phục vụ mục tiêu chăm sóc, giáo dục trẻ em, nhưng hai loại hình này có nhiều điểm khác biệt cơ bản về quy mô, cơ sở vật chất, tổ chức hoạt động và khung pháp lý điều chỉnh.
Nghị định 125/2024/NĐ-CP về hoạt động đầu tư trong lĩnh vực giáo dục, Thông tư 49/2021/TT-BGDĐT về quy chế tổ chức và hoạt động nhóm trẻ độc lập, lớp mẫu giáo độc lập, lớp mầm non độc lập, Thông tư 52/2020/TT-BGDĐT Điều lệ trường mầm non, cùng với Văn bản hợp nhất 06/VBHN-BGDĐT về chính sách phát triển giáo dục mầm non đã tạo nên khung pháp lý rõ ràng cho hai loại hình này. Công ty Luật Việt Anh xin cung cấp Qúy khách hàng bài viết với mục đích phân tích, so sánh chi tiết các khía cạnh của trường mầm non tư thục và nhóm trẻ mầm non tư thục để làm rõ sự khác biệt và đặc trưng của từng mô hình.
I. KHÁI NIỆM
1. Trường mầm non tư thục
Theo Thông tư 52/2020/TT-BGDĐT, trường mầm non tư thục là cơ sở giáo dục mầm non do tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp, tổ chức kinh tế hoặc cá nhân thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và bảo đảm kinh phí hoạt động. Trường mầm non tư thục là một loại hình trường mầm non độc lập, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của pháp luật về giáo dục.
2. Nhóm trẻ mầm non tư thục
Theo Thông tư 49/2021/TT-BGDĐT, nhóm trẻ độc lập tư thục là cơ sở giáo dục mầm non do cá nhân hoặc tổ chức thành lập để chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em từ 3 tháng tuổi đến 36 tháng tuổi. Nhóm trẻ độc lập có tư cách pháp nhân, được cấp giấy phép hoạt động giáo dục và hoạt động theo quy định của pháp luật.
II. SO SÁNH CÁC KHÍA CẠNH CƠ BẢN

So sánh giữa 2 mô hình trường mầm non tư thục và nhóm trẻ mầm non tư thục
1. Đối tượng và độ tuổi phục vụ
Trường mầm non tư thục:
- Phục vụ trẻ em từ 3 tháng tuổi đến 6 tuổi
- Bao gồm các nhóm lứa tuổi: nhà trẻ (3-36 tháng), mẫu giáo nhỏ (3-4 tuổi), mẫu giáo giữa (4-5 tuổi), và mẫu giáo lớn (5-6 tuổi)
- Có thể tổ chức đầy đủ các cấp độ hoặc chỉ tổ chức một số cấp độ tùy theo điều kiện và nhu cầu
- Quy mô lớn hơn, có thể phục vụ nhiều nhóm lứa tuổi đồng thời trong cùng một cơ sở
Nhóm trẻ mầm non tư thục:
- Chỉ phục vụ trẻ em từ 3 tháng tuổi đến 36 tháng tuổi (dưới 3 tuổi)
- Tập trung vào chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ nhà trẻ
- Không tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ mẫu giáo
- Quy mô nhỏ hơn, thường chỉ có một hoặc vài nhóm trẻ
2. Quy mô và cơ sở vật chất
Trường mầm non tư thục: Theo Thông tư 52/2020/TT-BGDĐT, trường mầm non tư thục phải đáp ứng các tiêu chuẩn:
- Diện tích tối thiểu 12m²/trẻ cho khu vực đô thị và 15m²/trẻ cho khu vực nông thôn, miền núi
- Có đầy đủ các khu chức năng: khu học tập, khu vui chơi, khu hành chính, khu bếp ăn, khu y tế
- Phòng học tối thiểu 1,5m²/trẻ, đảm bảo ánh sáng và thông gió
- Có sân chơi với diện tích tối thiểu 2m²/trẻ
- Trang thiết bị dạy học đầy đủ theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo
- Đảm bảo các điều kiện về an toàn phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường
Nhóm trẻ mầm non tư thục: Theo Thông tư 49/2021/TT-BGDĐT, nhóm trẻ độc lập có yêu cầu đơn giản hơn:
- Diện tích tối thiểu 3m²/trẻ cho không gian hoạt động trong nhà
- Có thể tổ chức tại nhà dân hoặc địa điểm phù hợp
- Phòng chăm sóc trẻ đảm bảo tối thiểu 2m²/trẻ
- Có khu vực nấu ăn, khu vệ sinh riêng biệt
- Trang thiết bị chăm sóc trẻ cơ bản: nôi, cũi, đồ chơi, dụng cụ ăn uống
- Yêu cầu về an toàn, vệ sinh thấp hơn so với trường mầm non
3. Tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ quản lý
Trường mầm non tư thục:
- Có tổ chức bộ máy hoàn chỉnh gồm: Hội đồng trường, Hiệu trưởng, các Phó hiệu trưởng, tổ chuyên môn
- Hiệu trưởng phải có trình độ chuẩn hiệu trưởng theo quy định
- Có văn phòng, bộ phận hành chính, kế toán, y tế
- Tổ chức theo mô hình trường học chính quy với các quy chế nội bộ đầy đủ
- Phải xây dựng và thực hiện các quy chế về tổ chức, hoạt động của trường
Nhóm trẻ mầm non tư thục:
- Tổ chức bộ máy đơn giản, gọn nhẹ
- Người đứng đầu (chủ nhóm trẻ) không nhất thiết phải có trình độ chuẩn hiệu trưởng
- Có thể không có bộ máy hành chính phức tạp
- Hoạt động linh hoạt, phù hợp với quy mô nhỏ
- Quy chế tổ chức và hoạt động đơn giản hơn
4. Đội ngũ giáo viên và nhân viên
Trường mầm non tư thục:
- Giáo viên phải có trình độ đào tạo chuyên ngành giáo dục mầm non từ cao sư phạm trở lên
- Tỷ lệ giáo viên/trẻ theo quy định: 1/15 đối với trẻ nhà trẻ, 1/20 đối với trẻ mẫu giáo
- Phải có nhân viên y tế, nhân viên bếp ăn, bảo vệ đầy đủ
- Giáo viên được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên theo quy định
- Phải ký hợp đồng lao động đầy đủ, đóng bảo hiểm xã hội
Nhóm trẻ mầm non tư thục:
- Người chăm sóc trẻ có thể có trình độ thấp hơn, không nhất thiết phải tốt nghiệp chuyên ngành sư phạm, trình độ từ trung cấp sư phạm trở lên
- Có thể là người có kinh nghiệm chăm sóc trẻ nhỏ
- Tỷ lệ người chăm sóc/trẻ thấp hơn: thường 1/10 hoặc 1/12 trẻ
- Có thể thuê nhân viên làm việc bán thời gian
- Yêu cầu về hợp đồng lao động linh hoạt hơn
5. Chương trình giáo dục và hoạt động
Trường mầm non tư thục:
- Phải thực hiện Chương trình giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành
- Có thể xây dựng chương trình giáo dục riêng nhưng phải đảm bảo khung chương trình và mục tiêu giáo dục mầm non
- Tổ chức các hoạt động giáo dục toàn diện: thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, thẩm mỹ, tình cảm – xã hội
- Có kế hoạch giáo dục chi tiết theo tuần, tháng, năm học
- Đánh giá sự phát triển của trẻ định kỳ theo quy định
Nhóm trẻ mầm non tư thục:
- Thực hiện Chương trình giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành
- Tập trung vào chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ
- Hoạt động giáo dục đơn giản, phù hợp với lứa tuổi nhà trẻ
- Không bắt buộc phải có chương trình giáo dục chi tiết như trường mầm non
- Linh hoạt trong tổ chức các hoạt động hàng ngày
- Ưu tiên các hoạt động vận động, vui chơi, ăn ngủ phù hợp với trẻ nhỏ
6. Thủ tục thành lập và cấp phép
Trường mầm non tư thục: Theo Nghị định 125/2024/NĐ-CP và Thông tư 52/2020/TT-BGDĐT:
- Phải có dự án thành lập trường được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt
- Hồ sơ xin cấp phép phải có đầy đủ các giấy tờ về đất đai, cơ sở vật chất, đội ngũ, chương trình
- Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận, huyện, thành phố, thị xã thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là Ủy ban nhân dân cấp huyện) cho phép thành lập trường mầm non dân lập, tư thục.
- Thời gian thẩm định trong vòng 20 ngày làm việc
- Phải đăng ký hoạt động giáo dục với cơ quan quản lý nhà nước
- Phải có vốn điều lệ tối thiểu theo quy định
Nhóm trẻ mầm non tư thục: Theo Thông tư 49/2021/TT-BGDĐT:
- Thủ tục đơn giản hơn, không cần dự án đầu tư phức tạp
- Hồ sơ xin phép ít hơn, chủ yếu về địa điểm, cơ sở vật chất cơ bản, người chăm sóc trẻ
- Được Ủy ban nhân dân cấp xã thẩm định và cấp giấy phép
- Thời gian thẩm định ngắn hơn, thường 10 – 15 ngày
- Vốn đầu tư ban đầu thấp hơn nhiều
- Có thể bắt đầu hoạt động nhanh chóng khi đủ điều kiện
7. Quản lý tài chính và học phí
Trường mầm non tư thục:
- Phải công khai học phí, lệ phí đầu năm học
- Học phí được xây dựng theo quy định, phải được cơ quan quản lý phê duyệt
- Phải thực hiện chế độ kế toán, kiểm toán theo quy định
- Thu chi phải minh bạch, công khai với phụ huynh
- Được hưởng các ưu đãi về thuế theo quy định của pháp luật
- Không được hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận nhưng có thể có lợi nhuận hợp pháp
Nhóm trẻ mầm non tư thục:
- Học phí linh hoạt hơn, do chủ nhóm trẻ quyết định
- Không bắt buộc phải công khai chi tiết như trường mầm non
- Chế độ kế toán đơn giản hơn
- Thu chi theo thỏa thuận với phụ huynh
- Có thể hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận
- Ưu đãi thuế ít hơn so với trường mầm non
8. Thanh tra, kiểm tra và giám sát
Trường mầm non tư thục:
- Chịu sự thanh tra, kiểm tra thường xuyên của Phòng Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo
- Phải báo cáo định kỳ về tình hình hoạt động
- Chịu sự giám sát của Ban đại diện cha mẹ học sinh
- Phải thực hiện đánh giá chất lượng giáo dục định kỳ
- Có thể bị thu hồi giấy phép nếu vi phạm nghiêm trọng các quy định
Nhóm trẻ mầm non tư thục:
- Chịu sự quản lý chủ yếu của Ủy ban nhân dân cấp xã
- Báo cáo hoạt động định kỳ cho chính quyền địa phương
- Bị kiểm tra khi có khiếu nại, tố cáo
- Yêu cầu đánh giá chất lượng đơn giản hơn
- Có thể bị đình chỉ hoạt động nếu không đảm bảo an toàn cho trẻ
9. Chính sách hỗ trợ và ưu đãi
Trường mầm non tư thục: Theo Văn bản hợp nhất 06/VBHN-BGDĐT và Nghị định 125/2024/NĐ-CP:
- Được hỗ trợ đất đai theo quy định
- Được vay vốn ưu đãi để đầu tư xây dựng cơ sở vật chất
- Giáo viên được hưởng chính sách như giáo viên công lập về đào tạo, bồi dưỡng
- Được miễn, giảm thuế sử dụng đất, thuế thu nhập doanh nghiệp
- Được hỗ trợ học phí cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn
Nhóm trẻ mầm non tư thục:
- Ít được hưởng các chính sách hỗ trợ từ nhà nước
- Không có ưu đãi về đất đai
- Khó tiếp cận vốn vay ưu đãi
- Người chăm sóc trẻ ít được hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng
- Chủ yếu tự đầu tư và tự chịu trách nhiệm về tài chính
III. ƯU ĐIỂM VÀ HẠN CHẾ CỦA MỖI MÔ HÌNH

ưu điểm của 2 loại mô hình
1. Trường mầm non tư thục
Ưu điểm:
- Cơ sở vật chất khá, đầy đủ, đáp ứng tốt nhu cầu chăm sóc và giáo dục trẻ
- Đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn, được đào tạo bài bản
- Chương trình giáo dục toàn diện, khoa học
- Được giám sát chặt chẽ về chất lượng
- Phụ huynh yên tâm hơn về điều kiện học tập của trẻ
Hạn chế:
- Chi phí đầu tư ban đầu lớn
- Học phí cao, không phải gia đình nào cũng có khả năng chi trả
- Thủ tục thành lập phức tạp, mất nhiều thời gian
- Yêu cầu về quản lý, báo cáo nhiều
2. Nhóm trẻ mầm non tư thục
Ưu điểm:
- Dễ thành lập, thủ tục đơn giản
- Chi phí đầu tư thấp, phù hợp với nhiều đối tượng
- Hoạt động linh hoạt, gần gũi với cộng đồng
- Học phí phải chăng hơn
- Phục vụ nhu cầu chăm sóc trẻ nhỏ tại các khu dân cư
Hạn chế:
- Cơ sở vật chất hạn chế
- Đội ngũ chăm sóc trẻ có thể chưa được đào tạo bài bản
- Hoạt động giáo dục chưa toàn diện
- Ít được giám sát về chất lượng
- An toàn cho trẻ có thể chưa được đảm bảo tốt
IV. KẾT LUẬN
Trường mầm non tư thục và nhóm trẻ mầm non tư thục là hai mô hình giáo dục mầm non tư nhân có những đặc điểm, chức năng và vai trò khác nhau trong hệ thống giáo dục mầm non. Trường mầm non tư thục là mô hình chính quy, quy mô lớn, đầu tư bài bản với đội ngũ chuyên nghiệp và chương trình giáo dục toàn diện. Trong khi đó, nhóm trẻ mầm non tư thục là mô hình nhỏ, linh hoạt, phục vụ nhu cầu chăm sóc trẻ nhỏ với chi phí phải chăng hơn.
Cả hai mô hình đều có vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu đa dạng của xã hội về chăm sóc và giáo dục trẻ em. Sự lựa chọn giữa trường mầm non tư thục và nhóm trẻ mầm non tư thục phụ thuộc vào nhiều yếu tố như khả năng tài chính, độ tuổi của trẻ, kỳ vọng của phụ huynh về chất lượng giáo dục, và điều kiện cụ thể của từng gia đình.
Để phát triển bền vững cả hai mô hình, cần có sự quan tâm, hỗ trợ từ phía nhà nước thông qua các chính sách ưu đãi phù hợp, đồng thời tăng cường quản lý, giám sát để đảm bảo chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ em. Điều này sẽ góp phần xây dựng một hệ thống giáo dục mầm non đa dạng, chất lượng, đáp ứng tốt nhu cầu của xã hội trong giai đoạn phát triển mới.
















