Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu.
Theo khoản 2 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, được sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2009: Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký.
Tổ chức, cá nhân có tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả
gồm người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm và chủ sở hữu quyền tác giả.
Chủ sở hữu quyền tác giả là tổ chức, cá nhân nắm giữ một, một số hoặc toàn bộ quyền nhân thân và quyền tài sản, bao gồm:
– Tác giả,
– Các đồng tác giả.
– Tổ chức, cá nhân giao nhiệm vụ cho tác giả hoặc giao kết hợp đồng với tác giả,
– Người thừa kế,
– Người được chuyển giao quyền,
– Nhà nước.
Các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả, bao gồm:
(1) Tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học được bảo hộ bao gồm:
– Tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình và tác phẩm khác được thể hiện dưới dạng chữ viết hoặc ký tự khác;
– Bài giảng, bài phát biểu và bài nói khác;
– Tác phẩm báo chí;
– Tác phẩm âm nhạc;
– Tác phẩm sân khấu;
– Tác phẩm điện ảnh và tác phẩm được tạo ra theo phương pháp tương tự;
– Tác phẩm mỹ thuật, mỹ thuật ứng dụng;
– Tác phẩm nhiếp ảnh;
– Tác phẩm kiến trúc;
– Bản họa đồ, sơ đồ, bản đồ, bản vẽ liên quan đến địa hình, kiến trúc, công trình khoa học;
– Tác phẩm văn học, nghệ thuật dân gian;
– Chương trình máy tính, sưu tập dữ liệu.
(2) Tác phẩm phái sinh chỉ được bảo hộ nếu không gây phương hại đến quyền tác giả đối với tác phẩm được dùng để làm tác phẩm phái sinh.
Phân biệt quyền tác giả và quyền liên quan
Sự khác biệt cơ bản giữa quyền tác giả và quyền liên quan trước hết nằm ở đối tượng được bảo hộ. Quyền tác giả bảo hộ tác phẩm – tức là sản phẩm sáng tạo trí tuệ. Trong khi đó, quyền liên quan bảo hộ các cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình và chương trình phát sóng – những yếu tố giúp tác phẩm tiếp cận công chúng.
Thứ hai, về chủ thể quyền, quyền tác giả thuộc về tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm, còn quyền liên quan thuộc về người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi và tổ chức phát sóng. Một cá nhân hoặc tổ chức trong thực tế có thể đồng thời nắm giữ cả quyền tác giả và quyền liên quan, nhưng hai quyền này vẫn tồn tại độc lập và không thay thế cho nhau.
Thứ ba, về mối quan hệ pháp lý, quyền liên quan chỉ được khai thác trên cơ sở tôn trọng quyền tác giả. Nói cách khác, việc sử dụng quyền liên quan không được làm phương hại đến quyền của tác giả đối với tác phẩm gốc. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm bảo đảm sự cân bằng giữa sáng tạo và khai thác thương mại trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.
Trong bối cảnh vi phạm bản quyền ngày càng phổ biến, việc nắm vững quy định về quyền tác giả và quyền liên quan chính là chìa khóa để bảo vệ tài sản trí tuệ một cách bền vững và hiệu quả.
>> Xem thêm: https://luatvietanh.com/dang-ky-ban-quyen-tac-gia-2026/
