Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (GCNQSDĐ) là căn cứ pháp lý xác lập quyền của người sử dụng đất đối với Nhà nước và đối với các chủ thể khác trong quan hệ dân sự. Tuy nhiên, một thực tế phổ biến hiện nay là tồn tại nhiều thửa đất có diện tích nhỏ hơn quy định tối thiểu mà địa phương quy định khi tách thửa. Tình trạng này đặc biệt xuất hiện tại các khu dân cư cũ, các tuyến phố nhỏ hoặc khu vực hình thành từ lâu đời trước khi có quy hoạch hiện đại.
Câu hỏi đặt ra là thửa đất có diện tích nhỏ hơn quy định được phép tách thửa có được cấp GCNQSDĐ hay không. Để giải đáp, cần phân tích cả quy định mang tính nguyên tắc tại Luật Đất đai 2024 và các văn bản quy phạm pháp luật do UBND cấp tỉnh ban hành, trong đó có Quyết định 61/2024/QĐ-UBND của UBND Thành phố Hà Nội.

I. QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ DIỆN TÍCH TỐI THIỂU VÀ CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT
1. Khái niệm và mục đích của diện tích tối thiểu tách thửa
Diện tích tối thiểu tách thửa là mức diện tích nhỏ nhất mà một thửa đất được phép có sau khi thực hiện việc chia tách nhằm đảm bảo thửa đất đáp ứng yêu cầu quản lý, phù hợp quy hoạch xây dựng, sử dụng đất và hạ tầng kỹ thuật. Quy định này ngăn chặn tình trạng phân lô manh mún, hình thành những thửa đất quá nhỏ, không đủ điều kiện xây dựng công trình và gây khó khăn cho quản lý nhà nước. Việc đặt ra diện tích tối thiểu cũng giúp bảo đảm trật tự đô thị và hạn chế các giao dịch dân sự phát sinh rủi ro.
2. Thẩm quyền ban hành quy định về diện tích tối thiểu
Luật Đất đai giao thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh ban hành quy định chi tiết về diện tích tối thiểu khi tách thửa. Mỗi địa phương căn cứ vào điều kiện thực tế về quy hoạch, mật độ dân cư, đặc điểm hạ tầng kỹ thuật và tình hình sử dụng đất để xác định diện tích phù hợp. Do đó, diện tích tối thiểu tách thửa có thể khác nhau giữa các địa phương và giữa các khu vực trong cùng một tỉnh.
Tại thành phố Hà Nội, Quyết định 61/2024/QĐ-UBND đã quy định rõ mức diện tích tối thiểu tách thửa đối với đất ở. Theo đó, thửa đất ở tại phường hoặc thị trấn phải đạt ít nhất 50 m² và có chiều rộng, chiều sâu tối thiểu 4 m. Đối với khu vực xã, diện tích tối thiểu được xác định theo đặc điểm địa lý từng vùng, dao động từ 80 m² đến 150 m².
II. ĐIỀU 146 LUẬT ĐẤT ĐAI 2024 VÀ SỰ ĐIỀU CHỈNH ĐỐI VỚI THỬA ĐẤT “DƯỚI CHUẨN”
1. Trường hợp được cấp Giấy chứng nhận với những thửa đất có diện tích nhỏ hơn quy định
Khoản 1 Điều 146 Luật Đất đai 2024 thiết lập nguyên tắc bảo vệ quyền lợi của người sử dụng đất đối với các thửa đất hình thành từ trước thời điểm quy định diện tích tối thiểu có hiệu lực. Theo đó, nếu thửa đất đang sử dụng được hình thành trước ngày văn bản của UBND cấp tỉnh về diện tích tối thiểu được tách thửa có hiệu lực, dù diện tích nhỏ hơn mức tối thiểu nhưng vẫn đáp ứng các điều kiện cấp GCN theo luật định, thì người sử dụng đất được cấp GCNQSDĐ.
Quy định này phản ánh sự thận trọng trong lập pháp nhằm tránh làm phát sinh các tranh chấp hoặc thiệt hại đối với quyền tài sản đã hình thành một cách khách quan và ổn định trong lịch sử sử dụng đất. Đây cũng là cơ chế bảo vệ quyền tài sản hợp pháp của người dân phù hợp với Hiến pháp.
2. Trường hợp không được cấp Giấy chứng nhận
Khoản 2 Điều 146 Luật Đất đai 2024 quy định rõ rằng các thửa đất được hình thành thông qua hành vi tự ý chia tách thửa đã đăng ký hoặc đã được cấp GCN thành những thửa đất có diện tích nhỏ hơn diện tích tối thiểu thì không được cấp GCNQSDĐ. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng pháp luật để tạo ra những thửa đất không đảm bảo điều kiện quản lý hoặc không phù hợp với quy hoạch sử dụng đất. Đồng thời, đây cũng là biện pháp tăng cường kỷ luật pháp lý trong hoạt động tách thửa.
III. ĐÁNH GIÁ VÀ ÁP DỤNG TRONG THỰC TẾ TẠI HÀ NỘI

QUY ĐỊNH VỀ DIỆN TÍCH TỐI THIỂU
Việc áp dụng Điều 146 Luật Đất đai 2024 kết hợp với Quyết định 61/2024/QĐ-UBND của Hà Nội dẫn đến hai khả năng rõ rệt.
Trường hợp thứ nhất là thửa đất được hình thành hợp pháp từ trước ngày 07/10/2024, tức trước thời điểm Quyết định 61/2024 có hiệu lực. Khi đó, dù diện tích nhỏ hơn 50 m² ở khu vực phường hoặc nhỏ hơn diện tích theo quy định đối với khu vực xã, thửa đất vẫn có thể được xem xét cấp GCNQSDĐ nếu đáp ứng các điều kiện khác như không có tranh chấp, được sử dụng đúng mục đích, phù hợp quy hoạch hoặc có giấy tờ xác định nguồn gốc sử dụng. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét hồ sơ theo hướng bảo đảm quyền lợi chính đáng của người sử dụng đất.
Trường hợp thứ hai là thửa đất nhỏ được hình thành sau ngày Quyết định 61/2024 có hiệu lực thông qua hành vi chia tách trái quy định. Khi đó, dù người sử dụng đất có nhu cầu hợp thức hóa, cơ quan có thẩm quyền cũng không chấp thuận cấp GCN vì thửa đất không đáp ứng điều kiện diện tích tối thiểu. Đây là một trong những trường hợp bị cấm cấp GCN theo Luật Đất đai 2024 và không thuộc phạm vi được xem xét ngoại lệ.
Người sử dụng đất cần kiểm tra kỹ hồ sơ đất đai và đối chiếu với quy định pháp luật tại thời điểm hình thành thửa đất. Trong những trường hợp phức tạp, việc tìm đến sự hỗ trợ của luật sư hoặc chuyên gia pháp lý là cần thiết nhằm đánh giá đúng tình trạng pháp lý và xây dựng phương án đề nghị cấp GCN phù hợp. Điều này giúp bảo đảm quyền lợi hợp pháp và hạn chế tối đa rủi ro khi làm việc với cơ quan hành chính nhà nước.
Trên đây là bài viết của Công ty Luật TNHH Việt Anh 24H. Mọi thông tin thắc mắc, yêu cầu tư vấn pháp lý và yêu cầu tư vấn dịch vụ vui lòng liên hệ:
Công ty Luật TNHH Việt Anh 24H
- Luật sư phụ trách: Phạm Thị Quỳnh Trang
- Mobile:0974.161.280 / 0989.466.280
- Email:lsphamtrang@luatvietanh.com/ luatvietanh24h@gmail.com









Nguồn: Haiphong.gov.vn.






